Çorum’un İskilip ilçesine özgü bir oyuncak olan Tokmaklı Kağnı’nın, yaklaşık yüzyıllık bir geçmişi olduğu sanılmaktadır. Bu oyuncağın ilk olarak Hasan Çavuş adında biri tarafından yapıldığı ve oyuncağın çıkış noktasının, dibekte bulgur döven kadınların tokmaklarını sırayla vurmaları olduğu rivayet edilir. Bu kağnılar daha sonraları şu an hayatta olmayan Ömer Karagöz (ölümü 2003) tarafından üretilmiş, daha sonra oğlu Mehmet Karagöz bu işi devralmış ancak sürdürememiştir. Şu anda, Ömer Karagöz’ün 1985 doğumlu torunu, Harun Karagöz bu işi Aluç Köyünde sürdürmektedir. Tokmaklı Kağnılar, iki kuşak öncesinde el tezgâhında yapılırken günümüzde elektrikli tornada yapılmaktadır.

İskilip Kağnısı, Tokmaklı Kağnı, Tokmaklı Araba gibi değişik adlar alan bu oyuncak, Aluç köyünün dışında, Çorum’un İskilip ilçesinin Seyirçayı, Çomu ve Elmalı köylerinde de yapılmaktadır.

İki farklı boyda yapılan kağnılar, birkaç parçanın bir araya getirilmesiyle oluşturulur. Yapımında çam ve kavak ağacı kullanılır. Dört tekerleği ve dört tokmağı bulunan bu oyuncağın, ana parçası “ayak” adı verilen düz parçadır.  Oyuncağın tekerlerinin takıldığı yer “mazı”, tokmakların geçirildiği yuva ise “kaşağu” olarak adlandırılır. Tokmaklı kağnının özelliği, tekerlekler döndükçe tokmakların ayağa çarparak ses çıkarmasıdır. Bu oyuncağın bir özelliği de üzerinde kullanılan boyadır. Boyalar, kumaş boyası ve çam reçinesinin bir miktar sıcak suyla karıştırılıp daha sonra katılaştırılmasıyla elde edilir. Katılaşıp kalıp haline gelen boya, tornada dönen kağnı parçalarına sürülerek parçalar boyanır. Kırmızı, sarı, mavi, siyah ve yeşilin ağırlıklı olarak kullanıldığı görülür. Kağnının boyanan parçaları daha sonra kavak ağacı kabuğunun iç yüzeyi ile parlatılır.

(Harun Karagöz. 1985. Çorum/İskilip/Aluç Köyü. Lise Mezunu. Oyuncak Ustası)

(Visited 119 times, 1 visits today)